Excel’da O‘zOffice plaginidan foydalanish

Plagin Excel’da nima qiladi

Plagin Excel lentasiga Word’dagi bilan bir xil Matn tahriri yorlig‘ini qo‘shadi. U jadvallarni lotindan kirillga va aksincha o‘giradi, yangi lotin alifbosiga o‘tkazadi, o‘zbekcha imloni tekshiradi va apostroflarni to‘g‘rilaydi. O‘girish qoidalari va imlo lug‘ati Word plaginidagi bilan aynan bir xil.

Matn tahriri yorlig‘i Excel’da

Excel’ni oching va lentadagi Matn tahriri yorlig‘ini tanlang. Tugmalar to‘rt guruhga bo‘lingan:

Guruh	Tugma	Nima qiladi
Yozuvni oʻgirish	Lotin → Kirill	Tanlangan qamrovdagi matnni lotindan kirillga o‘giradi.
	Kirill → Lotin	Amaldagi lotin yozuviga (O‘, G‘, Sh, Ch) o‘giradi.
	Yangi lotin	Yangi lotin alifbosiga (Ö, Ğ, Ş, Ç) o‘tkazadi.
	Qamrov menyusi (Joriy varaq)	Tugmalar nimaga ta’sir qilishini tanlaydi: Belgilangan kataklar, Joriy varaq yoki Butun kitob. Tugmadagi yozuv hozirgi tanlovni ko‘rsatadi.
	Apostroflarni toʻgʻrilash	Turli apostroflarni to‘g‘ri o‘zbekcha belgilarga almashtiradi.
	Bekor qilish	Oxirgi o‘girish yoki apostrof amalini qaytaradi. Tugmada amal nomi ko‘rinadi: Bekor qilish: …
Imlo tekshiruvi	Xatolarni tekshirish	Kitobdagi xato so‘zlarni ekranda rangli belgilaydi.
	Belgilarni tozalash	Shu kitobdagi barcha belgilarni olib tashlaydi. Matnga tegmaydi.
	Keyingi xato	Faol katakdan keyingi xatoli katakka o‘tadi va varaqda jami nechta xatoli katak borligini aytadi.
	Birma-bir tuzatish	Xato so‘zlarni alohida oynada ketma-ket ko‘rib chiqish.
	Belgi rangi	Qizil (standart) yoki Sariq.
	Yozish paytida	Katakka matn kiritib Enter bosganingizda shu katak darhol tekshiriladi. Odatda yoqilgan.
	Hujjat ochilganda	Kitob ochilishi bilan butun kitob tekshiriladi. Odatda o‘chirilgan.
	Alifbo menyusi (Joriy lotin)	Lotin so‘zlari qaysi alifbo bo‘yicha tekshirilishini tanlash: Joriy lotin, Yangi lotin yoki Ikkala alifbo.
Yordam · v…	Yangilanishni tekshirish	Yangi versiya bor-yo‘qligini tekshiradi. Guruh nomida o‘rnatilgan versiya ko‘rsatiladi.
	Qoʻllanma	Excel plagini bo‘yicha ichki qo‘llanmani ochadi.
	Fikr bildirish	Taklif yoki xato haqida yozish uchun.
Litsenziya	Litsenziya	Litsenziya holati va faollashtirish oynasi. Word va PowerPoint bilan umumiy.

Jadvalni o‘girish

1. Qamrovni tanlang

   Yozuvni oʻgirish guruhidagi qamrov menyusini oching va nimani o‘girishni tanlang (batafsil — keyingi bo‘limda). Standart — Joriy varaq. Tanlov eslab qolinadi.

   

2. Yo‘nalish tugmasini bosing

   Lotin → Kirill, Kirill → Lotin yoki Yangi lotin. Lotin → Kirill matn joriy yoki yangi lotinda yozilganini o‘zi aniqlaydi.

3. Natijani tekshiring

   Excel’ning pastki holat satrida nechta katak va shakl o‘zgargani ko‘rsatiladi. Natija yoqmasa — Bekor qilish tugmasini bosing.

Katta jadvallar ham tez o‘giriladi: o‘n minglab kataklar bir necha soniyada tayyor bo‘ladi. Takrorlanuvchi qiymatlar (masalan, bir xil lavozim yoki tuman nomlari) bir marta o‘giriladi.

Qamrov: nimalar o‘giriladi

Qamrov Apostroflarni toʻgʻrilash tugmasiga ham ta’sir qiladi.

Nimalar o‘zgarmaydi

Formula natijasidagi matnni o‘girish kerak bo‘lsa, katakni qiymatga aylantiring: nusxa oling va Maxsus qo‘yish → Qiymatlar bilan qo‘ying, so‘ng o‘giring.

Varaq nomlarini o‘girish

Qamrov menyusidagi Varaq nomlarini ham oʻgirish belgilansa, Joriy varaq va Butun kitob qamrovida varaq nomlari ham o‘giriladi. Formulalardagi havolalarni Excel o‘zi yangilaydi.

Bekor qilish

Excel plaginlar va makroslar kiritgan o‘zgarishlarni o‘zining Ctrl+Z tarixida saqlamaydi — bu Excel’ning umumiy qoidasi. Shuning uchun lentada alohida Bekor qilish tugmasi bor.

1. Tugmani bosing

   O‘girish yoki apostroflarni to‘g‘rilashdan keyin natija yoqmasa, Bekor qilish: … tugmasini bosing.

2. Hammasi joyiga qaytadi

   O‘zgargan kataklar, izohlar, shakllar va varaq nomlari oldingi holatiga qaytadi.

Faqat oxirgi amal

Har yangi o‘girish oldingisining tarixini almashtiradi.

Qo‘lda o‘zgartirilganlar

O‘girishdan keyin siz qo‘lda o‘zgartirgan katakka tegilmaydi — ishingiz yo‘qolmaydi.

Kitob yopilsa

Tarix tozalanadi.

Juda katta hajm

200 000 dan ortiq katak o‘zgarsa, xotirani tejash uchun tarix saqlanmaydi — bu haqda oldindan ogohlantirish chiqadi.

O‘ng tugma menyusi

Kataklarni belgilab, sichqonchaning o‘ng tugmasini bosing — menyuning eng tepasida Matn tahriri bandi chiqadi:

• Lotin → Kirill, Kirill → Lotin, Yangi lotinga — o‘girish;
• Apostroflarni toʻgʻrilash;
• Imloni tekshirish — belgilangan kataklarni tekshirish.

Bu bandlar lentadagi qamrov tanlovidan qat’i nazar doim faqat belgilangan kataklarga ta’sir qiladi. Ular oddiy kataklarda, jadval (Excel table) ichida, “Sahifa maketi” ko‘rinishida, qator va ustun sarlavhalarida ishlaydi (sarlavhalar menyusida faqat o‘girish bandlari bor).

Imlo tekshiruvi

Plagin o‘zbekcha so‘zlarni lotin va kirill yozuvida tekshiradi. Xato so‘z rangli fon va to‘lqinli chiziq bilan belgilanadi — xuddi Word’dagidek.

1. “Xatolarni tekshirish” ni bosing

   Xatolarni tekshirish butun kitobni tekshiradi. Birinchi tekshiruvda lug‘at yuklanishi uchun bir-ikki soniya kerak bo‘lishi mumkin.

2. Belgilarni ko‘ring

   Varaqni aylantirsangiz yoki masshtabni o‘zgartirsangiz, belgilar kataklar bilan birga siljiydi.

3. Tuzating

   Xato so‘z ustida o‘ng tugmani bosing va to‘g‘ri variantni tanlang — batafsil pastda.

Butun katak ramkada

Ba’zi hollarda so‘zning katak ichidagi aniq o‘rnini hisoblab bo‘lmaydi: matn burilgan, “sig‘dirish uchun kichraytirish” yoqilgan, maxsus tekislash ishlatilgan yoki shriftda o‘zbekcha harflar yo‘q. Shunda so‘z emas, butun katak uzuq-uzuq ramka bilan belgilanadi. Qo‘shni katak matnni to‘sib qo‘ygan bo‘lsa ham shunday bo‘ladi. Formula natijalari tekshirilmaydi.

Xatolarni tuzatish

O‘ng tugma bilan

Belgilangan so‘z ustida sichqonchaning o‘ng tugmasini bosing. Menyuning eng tepasida:

Keyingi xato

Keyingi xato tugmasi faol katakdan keyingi xato so‘zli katakka o‘tadi (varaq oxiriga yetgach, yana boshidan boshlaydi) va varaqda jami nechta xatoli katak borligini ko‘rsatadi. Katta varaqlarda xatolarni bittalab topishning eng tez yo‘li.

Birma-bir tuzatish

Birma-bir tuzatish tugmasi UzOffice — Imlo tekshiruvi oynasini ochadi (Excel’dagi F7 uslubida). Bir nechta katak belgilangan bo‘lsa — faqat ular, aks holda butun varaq tekshiriladi. Oynada qaysi katakdagi so‘z ekani va takliflar ko‘rinadi:

• Almashtirish / Hammasini almashtirish — shu joyda yoki hamma joyda to‘g‘rilash;
• Oʻtkazib yuborish / Hammasini oʻtkazish — o‘zgartirmasdan keyingisiga o‘tish;
• Lugʻatga qoʻshish — so‘zni shaxsiy lug‘atga yozish.

Taklif bo‘lmasa, to‘g‘ri shaklni Almashtirish: maydoniga o‘zingiz yozishingiz mumkin.

Avtomatik tekshirish va belgi rangi

Yozish paytida

Yoqilgan bo‘lsa (standart), katakka matn kiritib Enter bosganingizda shu katakdagi xatolar darhol belgilanadi. O‘chirilsa — faqat Xatolarni tekshirish bosilganda.

Hujjat ochilganda

Yoqilgan bo‘lsa, kitob ochilishi bilan undagi barcha xatolar belgilanadi (standart — o‘chiq). Keyingi ochiladigan kitoblarga ta’sir qiladi.

Belgi rangi

Qizil (standart) yoki Sariq — jadval ranglariga qarab qaysi biri yaxshiroq ko‘rinsa.

Ikkala belgi ham o‘chiq bo‘lsa va Xatolarni tekshirish bosilmagan bo‘lsa, imlo qatlami umuman ishlamaydi va Excel’ni sekinlashtirmaydi.

Imlo: lotin alifbosi

Imlo tekshiruvi guruhidagi alifbo menyusi lotin so‘zlari qaysi alifbo bo‘yicha tekshirilishini tanlaydi: Joriy lotin (Oʻ, Gʻ, Sh, Ch, standart), Yangi lotin (Ö, Ğ, Ş, Ç) yoki Ikkala alifbo. Tanlov Word va PowerPoint plaginlari bilan umumiy — bir joyda o‘zgartirsangiz, hammasida o‘zgaradi. Batafsil: Word’dagi imlo alifbosi.

Apostroflarni to‘g‘rilash

Apostroflarni toʻgʻrilash klaviatura apostrofi va uning variantlarini (' ‘ ’ `) o‘zbek imlosidagi to‘g‘ri belgiga keltiradi: o va g dan keyin — ʻ (oʻ, gʻ), boshqa joyda — tutuq belgisi ʼ (maʼno).

Tugma tanlangan qamrovda ishlaydi. Belgilar soni o‘zgarmaydi, shuning uchun katak ichidagi formatlash aynan joyida qoladi. Natijani Bekor qilish bilan qaytarish mumkin.

Foydali maslahatlar

• Klaviatura bilan. Alt ni bosing — lentada harflar chiqadi. Matn tahriri yorlig‘ini oching, so‘ng K — Lotin → Kirill, L — Kirill → Lotin, Y — Yangi lotin, T — Xatolarni tekshirish, X — Belgilarni tozalash.
• Avval apostroflar, keyin imlo. Boshqa manbadan olingan jadvalda avval Apostroflarni toʻgʻrilash ni bosing.
• Aralash jadval. Inglizcha nomlar, kodlar yoki artikullar bor ustunlarni o‘girmaslik uchun kerakli ustunlarni belgilab, Belgilangan kataklar qamrovida o‘giring.
• Hisobot shablonlari. Formulalar o‘zgarmagani uchun shablonni o‘girgandan keyin hisob-kitoblar avvalgidek ishlaydi.
• Ichki qo‘llanma. Qoʻllanma Excel’dan chiqmasdan qisqa yo‘riqnomani ochadi.

Savol-javoblar

Bog‘liq maqolalar